تبلیغات
انجمن ستاره شناسی بهبهان - * مثلث تابستانی
پنجشنبه 6 مرداد 1390

* مثلث تابستانی

   نوشته شده توسط: امین تربتی    نوع مطلب :بخش آموزش ،صورتهای فلكی ،

مثلث تابستانی :


مثلث تابشتانی تشكیل شده از سه ستاره ی پر نور شب های تابستان كه كه این ستاره ها عبارت اند از: ستاره آلفای شلیاق، ستاره آلفای دجاجه و ستاره آلفای عقاب كه سه راس این مثلث را تشكیل می دهند.
هر یك از این سه ستاره نام خاص دیگری نیز دارند.به آلفای شلیاق "نسر واقع یا كركس نشسته یا وگا " ، به آلفای دجاجه "دنب - ردف" و به آلفای عقاب "نسر طائر یا كركس پرنده" می گویند.

( توضیح: روش عمومی نام گذاری ستارگان این است كه در هر صورت فلكی ، پرنورترین ستاره با حرف آلفای یونانی ، ستاره بعدی با حرف بتا و ... نامیده می شود . "مثلا: آلفا دجاجه یعنی پرنورترین ستاره صورت فلكی دجاجه ." البته حدود 200 ستاره آسمان ، اسامی خاص دارند كه با هر دو نام شناخته می شوند ؛ تعداد زیادی از این اسامی ، فارسی-عربی هستند .)

حال توضیحاتی در مورد سه صورت فلكی دجاجه ( مرغ یا ماكیان ) ، شلیاق ( چنگ رومی ) و عقاب می دهیم .

*صورت فلكی دجاجه (مرغ یا ماكیان ) :

نام یك صورت فلكی در نیمكره شمالی آسمان.

دجاجه صورت فلكی روشن و وسیعی است که هم یادآور نام سنتی خود یعنی قو بوده و هم اسم غیر رسمی‌اش ،صلیب شمالی را دارد. این صورت فلکی که پهنه‌ای از راه شیری را در تابستان پوشش می‌دهد دارای خوشه های ستاره ای فراوان به همراه سحابیهای زیادی می‌باشد. این صورت فلکی صلیب گونه در میانه راه شیری واقع است. نورانیترین ستاره دجاجه (آلفای دجاجه ) که در دم قرار دارد ردف یا دنب نامیده می‌شود و یكی از سه راس مثلث تابستانی را شكل داده است . در کنار این ستاره ، شکاف تاریکی در راه شیری دیده می‌شود که به گونی ذغال مشهور است.


ستاره ها :

آلفای این صورت فلکی همانطور كه در بالا گفته شد،" دنب " است که در عربی معنای دم را می‌دهد. ستاره دنب بسیار نورانی و یک ستاره ابر غول است . ستاره بتا نیز یک دوتایی زیبا به نام منقار دجاجه می‌باشد (بتا - دجاجه ، یکی از بهترین ستاره های دو گانه برای مطالعه است و دوربینهای قوی ، بخوبی مؤلفه‌های آنرا مشخص می‌کند. این ستاره‌ها با تلسكوپ بهتر دیده می شود). منقار دجاجه با چشم غیر مسلح همانند یک ستاره تکی به نظر می‌رسد در حالی که با تلسکوپی کوچک می‌توان آن را به رنگ طلایی از نوع k3III می‌باشد به اتفاق همدم آبی ضعیفش در طیف B9V مشاهده کرد.

*صورت فلكی شلیاق ( چنگ رومی ) :

شلیاق صورت فلكی کوچکی است ولی به علت دارا بودن ستاره درخشان "نسر واقع یا كركس نشسته" از اهمیت ویژه‌ای برخوردار می‌باشد. این ستاره بعد از شعرای یمانی، درخشانترین ستاره آسمان نیمکره شمالی است و همچنین پنجمین ستاره پر نور آسمان شلیاق كه از فراز چنگ رومی با رنگ سفید می‌درخشد  . همانطور كه در ابتدا هم گفته شد این ستاره نیز یكی از سه راس مثلث تابستانی را تشكیل می دهد .

ستاره ها :

بتا شلیاق : این ستاره متشکل از یک سیستم دوتایی گرفتی سفید ـ شیری رنگ است و نورانیت آن در طول دوره ۱۲ روز و ۲۲ ساعت اش تغییر می‌کند. این متغییر سر دسته ستارگان متغییر بتا ـ شلیاقی می‌باشد.

دلتا شلیاق : ستاره دوتایی دیگری که در این صورت فلکی بارز است ستاره دلتا – شلیاق می‌باشد.  با کمک یک دوربین دوچشمی آن را  یک ستاره سفید – آبی و غول سرخ همدمش را خواهیم دید.

زتا شلیاق : این ستاره از درون دوربین دو چشمی یا تلسکوپی کوچک به صورت یک مجموعه دوتایی دیده خواهد شد .

اپسیلون شلیاق : یکی از جالبترین و زیباترین ستارگان چهارگانه در آسمان ستاره اپسیلون - شلیاق است. این مجموعه به دوگانه دوگانه (double double) نیز شهرت دارد. در یک شب صــاف و عـاری از نور ماه ممکن است دو ستاره اپسیلون ۱ و اپسیلون ۲ را در کنار یکدیـــگرند به راحتی دید. هر کدام از این ستارگان خود به تنهایی یک سیستم دوتایی بوده ، اما برای تفکیک ستارگان آنها به یک تلسکوپ با قطر حداقل ۶۰ میلیمتر نیاز است. اپسیلون ۱ شامل دو ستاره  می باشد ودر ضمن ، اپسیلون ۲ نیز شامل دو ستاره می‌باشد.

*صورت فلكی عقاب :

نام یک صورت فلکی لوزی شکل در نیمکره شمالی آسمان و یکی از 44 صورت فلکی معرفی شده توسط بطلیموس. ستاره آلفا ستاره‌ای سه تایی است. ستاره بتا با نام الشاهین (Alshahin) نیز ستاره ای سه تایی بوده . ستاره گاما با نام شاهین رازو یا Trazed شناخته می شود. ستاره اپسیلون نیز  با نام  دنب‌العقاب شناخته می شود.نیز ستاره زتا این صورت فلکی از نوع متغیر قیفاووسی می باشد .

 ستاره آلفای عقاب " كركس پرنده " از جمله ستارگان درخشان آسمان است و در وسط سه ستاره تشکیل دهنده بال عقاب قرار گرفته این ستاره یكی دیگر از رئوس مثلث تابستانی است . دو راس دیگر همانطور كه در ابتدا گفته شد ستاره‌های دنب و كركس نشسته هستند.