تبلیغات
انجمن ستاره شناسی بهبهان - صورتهای فلكی (17)
چهارشنبه 4 اسفند 1389

صورتهای فلكی (17)

   نوشته شده توسط: امین تربتی    نوع مطلب :صورتهای فلكی ،

صورتهای فلكی


  قیطس (cet) هیولای دریایی – نهنگ

 

زمان رسیدن به نصف النهار : 9 آذر ؛
مساحت : 1231 درجه مربع
قیطس یکی از صورت های فلکی است که از دیرزمان شناخته شده و چهارمین صورت فلکی از نظر وسعت می باشد، ضمن این که درخشان ترین ستاره آن از قدر دوم است. در تمدن های اولیه بین النهرین این ستارگان را تحت نام Tiamat به معنای اژدهای کیهانی که وسیله مردوک(1)قهرمان کشته شد، می شناختند. در اساطیر کلاسیک قیطس همان هیولای دریایی است که آندرومدا را تهدید به مرگ کرد . . . .





  ستاره ها

در این صورت فلکی ستاره اومیکرون (O) به نام میرا ( شگفت اختر یا اعجوبه) خوانده می شود. که ستاره ای آغازین از نوع متغیر تپشی درازمدت است که در سال 1596 به عنوان اولین متغیر کشف گردید. این کشف باعث افزودن اعتبار انقلاب کوپرنیکی در نجوم و فروپاشی اعتقادات کهنه ای شد که براساس آن می گفتند آسمان هرگز تغییر پیدا نمی کند، طیف و قدر ستاره میرا در طول مدت 330 روز از نوع M5- III و قدر 4/3 ( تا قدر دو هم رسیده) به طیف M9 III و قدر 3/9 می رسد و مجدداً به حالت اول خود بر می گردد. فاصله آن از ما 130 سال نوری است.  



  اجرام عمقی آسمان

قیطس شامل کهکشان های ضعیف بسیاری است که درخشنده ترین آن ها M77 به صورت یک کهکشان مارپیچی با قدر 9 می باشد.  



  قیفاووس (Cep) سلطان

 

زمان رسیدن به نصف النهار : 23 مهر ؛
مساحت : 588 درجه مربع
هر چند که این صورت فلکی فاقد ستارگان درخشنده می باشد ، اما از هزارها سال قبل شناخته شده بوده است. همنام اساطیری آن شوهر ذات الکرسی (ملکه) و پدر آندرومدا محسوب می گردد. شکل آن تقریباً شبیه به یک نقاشی کودکانه از خانه ای با سقف شیبدار است. از آنجا که کهکشان راه شیری از قیفاووس می گذرد، لذا از نظر سحابی ها و خوشه های ستاره ای غنی می باشد.
 



  ستاره ها

ستاره آلفای این صورت فلکی به نام ذراع الیمین است که در عربی به معنای «بازو» و یا «شانه» می باشد. طیف آن از نوع A7 IV –Vقدرش 4/2 و فاصله تا ما معادل 49 سال نوری است. ستاره دلتا یک نمونه نخستین از ستارگان متغیری است که تحت نام قیفاووسی ها طبقه بندی می شوند. دقیقاً ظرف مدت 5/366341 روز دلتای قیفاووسی قدر و نوعش از 5/3 با طیف f5 به قدر 4/4 و طیف G2 تغییر یافته و مجدداً به حالت قبل بر می گردد.  



  اجرام عمقی آسمان

188NGC قدیمی ترین خوشه ستاره ای باز شناخته شده می باشد در حالی که درخشنده ترین ستاره آن، قدر 11 دارد. IC 1396 در جنوب غربی موی قیفاووسی شامل حدود 30 ستاره در منطقه ای به قطر 50 دقیقه قوسی است که تقریباً دو برابر قطر ماه در حالت بدر را می پوشاند. درخشنده ترین ستاره آن دارای قدر ششم است.  



  کلب اصغر (CMi) سگ کوچک

 

زمان رسیدن روی نصف النهار : 11 اسفند،
مساحت : 182درجه مربع
صورت فلکی کلب اصغر که در مجاورت کلب اکبر قرار گرفته، از دیگر سگان شکاری جبار بر آسمان فصل زمستان است. این صورت فلکی از جمله صور کوچک در کره سماوی است که اساساً فقط سه ستاره دارد و شعرای شامی درخشان، یکی از آن هاست. کهکشان راه شیری از میان دو ستاره شعرای یمانی و شعرای شامی عبور می کند.
 



  ستاره ها

آلفای این صورت فلکی همان شعرای شامی است که لغت انگلیسی آن از منبع یونانی به معنای «قبل از سگ» گرفته شده، و علت آن طلوعش قبل از ستاره مجاور یعنی شعرای یمانی یا ستاره سگ است. شعرای شامی از ما فقط 4/11 سال نوری فاصله داشته و چهاردهمین ستاره شناخته شده نزدیک در آسمان و پنجمین ستاره نزدیک قابل مشاهده با چشم غیرمسلح می باشد. نوع طیف آن f5 –IVو قدر 4/0 است. شعرای شامی مانند شعرای یمانی دارای همدمی از نوع کوتوله سفید می باشد که خیلی به آن نزدیک و آنچنان کم فروغ است که فقط با تلسکوپ های بسیار قوی قابل مشاهده است.  



  اجرام عمقی آسمان

هیچ یک به سادگی قابل مشاهده نیستند  



  کلب اکبر (CMa) سگ بزرگ

 

زمان رسیدن به نصف النهار : 26 بهمن؛
مساحت : 380 درجه مربع
نام کلب اکبر در اصل فقط برای شعرای یمانی ( شباهنگ) به عنوان درخشنده ترین ستاره آسمان شب به کار می رفته که یکی از سگ های جبار بوده است. مصریان باستان طلوع شعرای یمانی به همراه خورشید را به عنوان اول سال جدید جشن می گرفتند ، زیرا این زمان مصادف با سیلاب های سالانه و تجدید باروری زمین در منطقه رود نیل بوده است.
 



  ستاره ها

آلفای این صورت فلکی ، که همان شعرای یمانی و یا ستاره سگ می باشد ستاره ای است سفید آبی با طیف A1 V که فاصله آن تا ما فقط 8/8 سال نوری است. این ستاره بسیار نزدیک ( پنجمین ستاره نزدیک به منظومه خورشیدی ) با توجه به میزان انرژی خروجی اش که 25 برابر خورشید ماست درخشان ترین ستاره آسمان شب است، ضمن این که قدر ظاهری آن منهای 46/1 و دارای همدمی نزدیک، کم فروغ به صورت کوتوله ای سفید ( به نام توله سگ) است که هر 50 سال یک بار آن را دور می زند. در شرایط خوب رصدی می توان همدم آن را از درون تلسکوپ دید.  



  اجرام عمقی آسمان

در 4 درجه شعرای یمانی، خوشه باز M41 قرار گرفته که به صورت ستاره ای از قدر ششم و مات با چشم غیر مسلح به نظر می رسد. این خوشه شامل 50 ستاره از قدر هفتم در محوطه ای به ابعاد ماه بدر است.  



  1- Marduk